Huy hiệu trên trang chưa phải trang đã đạt chuẩn
Khoanh câu “mọi trang đều đạt chuẩn”, xem lệnh FTC đã xử lý kiểu câu đó thế nào, rồi kiểm một việc khách làm trên một trang của bạn.
Xong bài này bạn làm được Không coi huy hiệu của plugin là trang đã đạt chuẩn; hoặc ghi được một việc khách làm trên một trang, hoặc từ chối câu “mọi website” khi chưa có bằng chứng.
Trên trang một phần bổ trợ (plugin) có câu: “Công cụ này làm mọi trang web (website) đạt chuẩn WCAG (bộ tiêu chí để xem một trang có dùng được với người khuyết tật hay không).” Khoanh hai chữ “mọi website”. Đó là phạm vi lời hứa. Việc tiếp theo không phải nhìn huy hiệu ở chân trang của bạn. Hãy mở đúng một trang bạn đang xuất bản và xem một việc khách thực sự làm ở đó, chẳng hạn đọc ảnh sản phẩm hoặc điền một mẫu.
WCAG 2.2 là bản đang được dẫn ở bài này. Bài này dành cho người giữ một website nhỏ — người làm nội dung, giáo viên có trang lớp, chủ một lớp học — trước khi trả tiền cho một công cụ tự nhận làm trang “đạt chuẩn”. Đây không phải tư vấn pháp lý, và không phải hướng dẫn viết mô tả ảnh. Lệnh của Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) được kể lại là một vụ đã công bố, không phải luật Việt Nam.
Lệnh tháng 4/2025 cấm kiểu câu “mọi website”, trừ khi có bằng chứng
Ngày 22/4/2025, FTC công bố đã phê duyệt lệnh đồng thuận cuối cùng với accessiBe Inc. và accessiBe Ltd. Thông cáo nói công ty đã quảng cáo plugin accessWidget có thể làm mọi website tuân thủ WCAG. Lệnh cấm công ty tuyên bố các sản phẩm tự động của họ làm mọi website đạt WCAG, hoặc giữ sự tuân thủ đó theo thời gian, nếu không có bằng chứng cho những câu đó. Lệnh cũng yêu cầu công ty trả 1 triệu USD. Khoản này là khoản phải trả theo lệnh cho FTC, không phải giá mua hay giá thuê của một gói phần mềm.
Thông cáo ngày 3/1/2025, khi lệnh còn là đề xuất, nói đơn khiếu nại cho rằng dù có những câu quảng cáo đó, accessWidget không làm mọi website của người dùng đạt WCAG, nên các câu ấy là sai, gây hiểu nhầm hoặc không được chứng minh. Đơn cũng nói công ty trình bày bài và nhận xét của bên thứ ba như ý kiến độc lập mà không nêu mối liên hệ với người viết. Lệnh cuối giữ cả phần này: không được làm người đọc tưởng một bài điểm là ý kiến khách quan nếu người viết có quan hệ với sản phẩm.
Ủy ban bỏ phiếu 3–0 sau thời gian lấy ý kiến công chúng. Lệnh ràng buộc các công ty bị nêu, theo luật Mỹ. Nó không kết luận mọi plugin khác trên thị trường đều sai, và không tạo nghĩa vụ pháp lý mới cho một website ở Việt Nam. Điều người đọc lấy được là hình dạng của câu cần bằng chứng: “mọi website” và “luôn tuân thủ”.
“Đạt chuẩn” trong WCAG 2.2 là một trang đầy đủ, không phải một huy hiệu
W3C, tổ chức công bố chuẩn này, viết trong WCAG 2.2 rằng sự phù hợp chuẩn, và mức phù hợp, chỉ tính cho cả trang web, không tính nếu một phần của trang bị loại ra. Một tuyên bố phù hợp chuẩn là tùy chọn. Nếu ai đó đưa ra tuyên bố, tuyên bố phải gồm các mục bắt buộc, trong đó có mức đã đạt: A, AA hoặc AAA. Chuẩn cũng nói một trang đầy đủ gồm cả những biến thể trang tự hiện ra theo kích thước màn hình.
Câu “mọi website đều đạt chuẩn” rộng hơn một trang, một mức và một ngày. Huy hiệu do chính công cụ gắn lên không phải bản khai mà WCAG mô tả. Một trang có thể có huy hiệu và vẫn thiếu phần chữ thay cho ảnh, hoặc thiếu nhãn cho ô nhập liệu.
Thử trên một trang đăng ký lớp, không thử trên lời quảng cáo
Ví dụ sau là trang giả lập, không phải kết quả chạy accessWidget hay một plugin nào khác.
Trang “Đăng ký lớp vẽ thứ Bảy” có một ảnh phòng học và một mẫu gồm họ tên và số điện thoại. Khách cần nhìn ảnh để biết phòng có bàn cho trẻ hay không, và cần biết ô nào là số điện thoại trước khi gửi.
Huy hiệu “đã tối ưu khả năng tiếp cận” ở chân trang không trả lời hai việc đó. Việc kiểm được là mở trang đã xuất bản, hoặc phần xem trước trong công cụ bạn đang dùng, rồi hỏi:
Ảnh phòng học có một đoạn chữ thay thế nói đúng điều khách cần — bàn và ghế cho trẻ — hay ảnh đứng một mình? Ô điện thoại có nhãn mà người không thấy mẫu vẫn biết đó là số điện thoại hay không?
Nếu huy hiệu có mặt mà ảnh không có chữ thay thế, trang này chưa xong việc mà khách cần. Đó là kết quả của một trang, một việc. Nó không chứng minh cả website đạt mức AA, và cũng không chứng minh plugin không làm gì hữu ích ở chỗ khác.
Nếu cả hai việc đều có sẵn trong trang, bạn mới có bằng chứng cho hai việc đó trên trang này, vào lúc bạn xem. Bạn vẫn chưa có bằng chứng cho câu “mọi website” hay cho “năm sau trang vẫn đạt”.
Bài điểm không nói mối liên hệ thì chưa phải nguồn độc lập
Lệnh accessiBe còn một mảng khác với huy hiệu: bài viết và nhận xét được trình bày như của người ngoài. Khi đọc một bài khen plugin, hãy tìm câu nói người viết có được trả tiền, được tặng tài khoản, hoặc thuộc về công ty hay không. Không thấy câu đó, hãy coi bài là tài liệu quanh sản phẩm, chưa phải phép kiểm trang của bạn.
Không cần lần lại các bài cũ của vụ accessiBe. Quy tắc dùng cho bài kế tiếp bạn gặp khi đang định mua.
Ba cách kết thúc, tùy câu bạn đang cầm
Câu trên trang bán nói “mọi website” hoặc “luôn đạt chuẩn”, và bạn chưa thấy bằng chứng cho chính các trang của mình: đừng coi huy hiệu là đã xong. Hỏi người bán bằng chứng cho một trang cụ thể, một mức A/AA/AAA, và ngày kiểm. Không có các mục đó thì câu quảng cáo vẫn là lời của hãng.
Bạn vừa kiểm một trang thật và việc khách cần đã có trên trang: ghi lại trang nào, việc nào, ngày nào. Đừng ghi “website đã đạt WCAG”.
Bạn cần quyết định mua sắm hoặc pháp lý cho cơ quan, trường học: bài này không thay cho yêu cầu của nơi đó. Một lệnh của FTC tại Mỹ không nói website Việt Nam phải hoặc không phải dùng plugin.
Công cụ có thể sửa trang ở một lớp bạn không thấy trong trình sửa bài. Khi đó, phép kiểm vẫn là trang đã xuất bản, với một việc của khách, không phải điểm số do cùng nhà bán đưa ra. Nếu ảnh riêng tư của học viên nằm trên trang, đừng tải trang đó lên một dịch vụ lạ chỉ để “chấm khả năng tiếp cận”. Dùng bản đã ẩn tên hoặc một trang mẫu.
Nguồn tham khảo
- FTC — lệnh cuối cùng với accessiBe, 22/4/2025 — lệnh cấm câu “mọi website đạt WCAG” và câu giữ chuẩn theo thời gian nếu không có bằng chứng; khoản 1 triệu USD; cấm trình bày bài điểm như ý kiến độc lập khi có mối liên hệ.
- FTC — thông cáo 3/1/2025 về đơn và lệnh đề xuất — đơn cho rằng accessWidget không làm mọi website của người dùng đạt WCAG; các câu quảng cáo bị coi là sai, gây hiểu nhầm hoặc không được chứng minh.
- W3C — WCAG 2.2, mục Conformance — sự phù hợp chuẩn tính cho cả trang; tuyên bố phù hợp chuẩn là tùy chọn và nếu có thì phải nêu mức A, AA hoặc AAA.