Việt Nam và Nhật Bản đưa AI tiếng Việt vào kế hoạch hợp tác mới

Việt Nam và Nhật Bản đang đưa AI tiếng Việt vào một chương trình hợp tác cụ thể hơn, nhưng đây chưa phải thông báo về một mô hình AI mới đã sẵn sàng cho người dùng. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trong cuộc làm việc tại Tokyo ngày 2/10/2026, Bộ trưởng Vũ Hải Quân và Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản Fujii Hisayuki thống nhất tiếp tục triển khai bản ghi nhớ về công nghệ thông tin, truyền thông và chuyển đổi số đã ký hồi tháng 5.

Điểm đáng chú ý với người dùng Việt Nam là phạm vi hợp tác không chỉ nói chung về trí tuệ nhân tạo. Hai bên trao đổi về các mô hình AI phản ánh ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, mô hình chuyên biệt theo từng lĩnh vực, xây dựng dữ liệu, đào tạo nhân lực và bảo đảm an toàn AI. Nói đơn giản, để một hệ thống AI làm việc tốt hơn trong bối cảnh Việt Nam, dữ liệu tiếng Việt và cách đánh giá phù hợp với ngôn ngữ, quy định và nhu cầu trong nước quan trọng không kém việc chọn một mô hình mạnh.

Tuy vậy, cần tách rõ phần đã thống nhất hướng hợp tác khỏi phần mới đang được đề xuất. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị hai bộ nghiên cứu một chương trình đào tạo nhân lực AI với mục tiêu và quy mô cụ thể. Phía Nhật Bản ghi nhận đề xuất và giao các đơn vị chuyên môn tiếp tục trao đổi. Điều đó có nghĩa chương trình đào tạo này chưa nên được mô tả như một kế hoạch đã chốt quy mô, ngân sách hay số người tham gia.

Hai bên cũng thảo luận Sáng kiến đồng sáng tạo AI Nhật Bản – ASEAN, trong đó có phát triển giải pháp AI, quản trị, nhân lực, an toàn, mô hình AI bản địa và chia sẻ dữ liệu. Đây là hướng có thể tạo thêm hạ tầng và kinh nghiệm cho AI tiếng Việt, nhưng thông cáo hiện chưa công bố một bộ dữ liệu chung, mô hình cụ thể hay thời điểm sản phẩm đến tay người dùng.

Bước tiếp theo đáng theo dõi là phiên họp Nhóm công tác chung dự kiến trong khuôn khổ Tuần lễ Số tại Hạ Long vào đầu tháng 11/2026. Khi đó, điều quan trọng không phải chỉ là có thêm tuyên bố hợp tác, mà là liệu hai bên có đưa ra chương trình cụ thể về dữ liệu tiếng Việt, đào tạo, cách đánh giá an toàn và cơ chế để trường đại học hoặc doanh nghiệp tham gia hay không.

Với độc giả phổ thông, kết luận hiện tại khá đơn giản: Việt Nam và Nhật Bản đã thống nhất đẩy hợp tác AI theo hướng gắn với tiếng Việt, dữ liệu, nhân lực và an toàn; còn các chương trình chi tiết vẫn đang được xây dựng. Chưa có cơ sở để hiểu rằng một mô hình AI tiếng Việt chung của hai nước đã ra mắt hoặc sắp được mở cho người dùng ngay.

Nguồn tham khảo

• Bộ Khoa học và Công nghệ: thông tin chính thức về cuộc làm việc Việt Nam – Nhật Bản ngày 2/10/2026 và các nội dung AI, dữ liệu, nhân lực, an toàn.
• VnExpress: nguồn báo chí đối chiếu về chuyến làm việc và phạm vi hợp tác công nghệ giữa hai nước.