Thông tư 53 về AI trong ngân hàng: đừng nhầm ngưỡng rủi ro với hạn mức chuyển khoản
Quy định mới yêu cầu phân loại rủi ro, giữ khả năng giám sát của con người và đặt điều kiện riêng cho giao dịch do AI tự động thực hiện. Các mốc 10–100 triệu đồng không phải hạn mức chuyển khoản chung.
Xong bài này bạn làm được Người đọc biết khi nào các con số trong Thông tư là tiêu chí phân loại hệ thống rủi ro cao, khi nào là trần đối với giao dịch do AI tự động thực hiện, và biết quyền can thiệp của con người vẫn là yêu cầu cốt lõi.
Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 53/2026/TT-NHNN ngày 30/9/2026 về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo trong ngành Ngân hàng. Thông tư có hiệu lực từ 15/11/2026. Với người dùng phổ thông, điểm đáng chú ý không phải là ngân hàng được phép giao mọi quyết định cho AI. Quy định đi theo hướng ngược lại: mức kiểm soát phải phù hợp với rủi ro và trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về con người, tổ chức triển khai.
Điều 3 nêu rõ AI không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người. Đơn vị vẫn chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng đối với quyết định hoặc quyết định được AI hỗ trợ. Hệ thống cũng phải được thiết kế để con người có thể giám sát và can thiệp phù hợp với mức rủi ro.
Một điểm dễ gây hiểu nhầm nằm ở Điều 4. Với hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng, một số ngưỡng tiền được dùng để xác định hệ thống thuộc nhóm rủi ro cao. Chẳng hạn, giao dịch thanh toán của khách hàng cá nhân trên 10 triệu đồng, hoặc tổng giá trị trong ngày do AI tự động thực hiện trên 20 triệu đồng, có thể đưa hệ thống vào nhóm rủi ro cao. Với khách hàng tổ chức, các mốc tương ứng là trên 50 triệu đồng cho một giao dịch hoặc trên 100 triệu đồng tổng giá trị trong ngày. Đây là tiêu chí phân loại mức rủi ro của hệ thống AI, không phải hạn mức chuyển khoản chung áp cho mọi khách hàng.
Điều 5 nói về một việc khác: điều kiện để tự động hóa quyết định do AI đề xuất. Hoạt động đó không được thuộc trường hợp pháp luật bắt buộc con người phải xem xét hoặc phê duyệt; mô hình phải đạt ngưỡng chất lượng nội bộ; đơn vị phải đặt ngưỡng rủi ro, cảnh báo và cơ chế giám sát; đồng thời phải bảo đảm khả năng can thiệp của con người.
Nếu AI được phép tự động thực hiện giao dịch thanh toán, khách hàng và đơn vị còn phải có thỏa thuận xác định rõ phạm vi giao dịch, hạn mức theo giao dịch và theo ngày, thời hạn, điều kiện áp dụng và quyền chấm dứt. Trong phạm vi này, tổng giá trị giao dịch do AI tự động thực hiện trong một ngày không được vượt quá hạn mức nội bộ của đơn vị, đồng thời không vượt quá 100 triệu đồng với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng với khách hàng tổ chức. Đây mới là trần được Thông tư đặt cho giao dịch do hệ thống AI tự động thực hiện; nó không đồng nghĩa mọi giao dịch ngân hàng của khách hàng đều bị giới hạn ở các con số này.
Khách hàng cũng phải có công cụ để chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền cho AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán. Quy định yêu cầu đơn vị có khả năng xác định giao dịch nào do AI tự động thực hiện và giao dịch nào do con người thực hiện. Với hệ thống rủi ro cao, cơ chế giám sát liên tục cũng được yêu cầu.
Vì vậy, khi Thông tư có hiệu lực từ 15/11/2026, câu hỏi thực tế với người dùng không chỉ là “ngân hàng có dùng AI hay không”. Quan trọng hơn là AI đang hỗ trợ con người, đề xuất quyết định hay được trao quyền tự động thực hiện giao dịch; nếu có tự động hóa, phạm vi và quyền dừng của khách hàng được thể hiện thế nào. Những chi tiết này giúp đọc đúng các thông báo sản phẩm mới mà không biến một ngưỡng quản trị rủi ro thành hạn mức giao dịch chung.
Nguồn chính: Thông tư 53/2026/TT-NHNN, bản ký chính thức công bố trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.